معرفی انواع آبپاش در آبیاری بارانی که باید بدانید!

استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی جزء اصلی این نوع سیستم آبیاری است و برای بهینه‌سازی این فرایند انواع مختلفی از آبپاش‌ها طراحی و وارد بازار شده‌اند. کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی در فصول معین و بر اساس الگوهای ازپیش‌تعیین‌شده نصب می‌شوند. دلیل نام‌گذاری این روش آبیاری، پاشش آب است که شبیه قطره‌های باران انجام می‌شود. پیشگیری از فرسایش خاک در گذر زمان و بازدهی بالا در مقایسه با روش سنتی از مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی است. در این مقاله از گروه اطمینان صنعت انواع آبپاش‌ها در سیستم آبیاری بارانی را بررسی می‌کنیم.

روش های مدرن آبیاری در کشاورزی

با مدرنیزه شدن کشاورزی میزان بهره‌وری در بسیاری از جنبه‌های کشاورزی افزایش یافته است. استفاده از دستگاه کمبینات و سیستم آبپاشی مدرن دونمونه از دستگاه‌های کشاورزی مدرن هستند. صرفه‌جویی در مصرف آب یکی از این موارد بسیار مهم است که باید نسبت به آن توجه ویژه‌ای شود. در روش‌های آبیاری سنتی میزان اتلاف آب زیاد بوده و اگر در روش آبیاری سنتی از تمام امکانات روز دنیا نیز استفاده شود حداکثر تا 50 درصد در مصرف آب صرفه‌جویی خواهد شد.

این در حالی است که در روش مدرن آبیاری و با استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی و انواع دیگر آبیاری از 65 تا 95 درصد در مصرف آب صرفه‌جویی می‌شود. دونوع روش آبیاری مدرن وجود دارد که هر دو آبیاری تحت فشار بوده و در هر دو روش آب با فشار زیادی از لوله خارج و روی زمین به‌طور یکنواخت پخش می‌شود. به  همین دلیل این دو نوع آبیاری را آبیاری تحت فشار می‌نامیم. انواع آبیاری مدرن عبارت‌اند از:

1. آبیاری بارانی

در سیستم آبیاری بارانی آب از منبع آن در شبکه لوله‌کشی وارد شده و بعد از رسیدن به انواع آبپاش در آبیاری بارانی با فشار زیاد و به شکل قطرات درشت روی خاک می‌ریزد. هدف از کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی، آبپاشی هم‌زمان خاک و گیاه، خنک‌کردن گیاهان، پاشیدن کود، پیشگیری از فرسایش خاک در اثر وزش باد و تعویق زمان گلدهی گیاهان است.

از دیگر مزایای استفاده از آبپاش‌های کشاورزی در این سیستم خنک‌کردن محیط و کمک به جوانه‌زدن بذرهای کاشته شده است. سیستم آبیاری بارانی به دو شکل ثابت و متحرک وجود دارد که در سیستم ثابت آبپاش‌ها در یک محل ثابت قرار گرفته و تنها در فصل‌های سال جابه‌جا می‌شوند. در سیستم آبیاری بارانی متحرک آبپاش‌ها دائماً در حال حرکت هستند و در تمام جهات می‌چرخند.

2. آبیاری قطره ‌ای

علاوه بر روش آبیاری بارانی، سیستم آبیاری قطره‌ای نیز روش مدرن دیگری است که راحت‌ترین روش آبیاری در کشاورزی محسوب می‌شود. در آبیاری قطره‌ای آب با فشار زیاد در شبکه لوله‌کشی از منبع آب پمپاژ شده و با کمک قطره‌چکان‌های مخصوص این سیستم، آبیاری به شکل قطرات ریز روی محصولات تحت کشت پخش می‌شود. همانند استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی، در آبیاری قطره‌ای نیز از فرسایش خاک در طولانی‌مدت جلوگیری می‌شود.

مزایا و معایب سیستم آبیاری بارانی

در آبیاری بارانی که در گروه سیستم آبیاری تحت‌فشار قرار دارد آب‌های خروجی به شکل قطره‌های ریز پراکنده و به‌صورت یکنواخت پخش و مانند باران نیاز گیاهان را به آب رفع می‌کنند. با استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی هزینه‌های آماده‌سازی خاک برای آبیاری کاهش‌یافته و کیفیت محصول نیز افزایش می‌یابد. سایر مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی در سیستم آبیاری بارانی عبارت‌اند از:

• افزایش کیفیت محصول
• بازدهی بالا در مقایسه با روش سنتی
• کاهش هزینه‌های آماده‌سازی خاک برای آبیاری
• امکان آبیاری زمین در شرایط جوی متفاوت
• پیشگیری از فرسایش خاک در گذر زمان
• قابلیت آبیاری در بیشتر زمین‌ها و خاک‌ها

ازطرفی روش بارانی و به‌طورکلی کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی معایبی نیز دارد که عبارت‌اند از:

• تبخیر آب و درنتیجه مصرف بیشتر آب در هوای گرم
• شستن مواد قارچ‌کش و سم‌ها از روی برگ گیاهان تحت کشت
• هدررفتن آب در صورت وزش شدید باد و عدم پخش یکنواخت آب با استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی

مزایا و معایب سیستم آبیاری قطره ای

همان‌طور که گفته شد سیستم آبیاری قطره‌ای نیز یک سیستم آبیاری تحت‌فشار و مدرن است که به میزان زیادی از هدررفت آب جلوگیری کرده و بسیار محبوب است. این سیستم نیز همانند انواع آبپاش در آبیاری بارانی مزایا و معایبی دارد که مزایای آن عبارت‌اند از:

• امکان کودپاشی آسان‌تر
• کاهش میزان علف‌های هرز در زمین کشاورزی
• عدم نیاز به زه‌کشی زمین
• امکان استفاده از آب شور به‌جای آب تصفیه‌شده
• پیشگیری از فرسایش خاک در بلندمدت
• قابلیت استفاده در زمین‌های شیب‌دار و صخره‌ای

همان‌طور که مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی را در سیستم قطره‌ای گفتیم این روش نیز معایبی دارد که عبارت‌اند از:

• پدیدآمدن شوره موضعی در لوله‌ها
• امکان گرفتگی قطره‌چکان
• امکان شکستن لوله‌ها و گرفتگی آن‌ها

انواع آبپاش در آبیاری بارانی و قطره ای

آلومینیوم در صنعت کشاورزی کاربرد زیادی دارد و جنس آبپاش‌ها غالباً از آلومینیوم یا برنج است. در هر کدام از دو سیستم آبیاری بارانی و قطره‌ای انواع مختلف آبپاش وجود دارد که انواع آبپاش‌‌های سیستم آبیاری قطره‌ای عبارت‌اند از:

• بابلر
• قطره‌ای ثقلی
• قطره‌ای نواری
• قطره‌ای با استفاده از قطره‌چکان
• زیرزمینی با کمک لوله‌های تراوا

همچنین انواع آبپاش در آبیاری بارانی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم‌بندی می‌شوند که سیستم‌های ثابت شامل بال‌های آبیاری قابل‌حمل و بال‌های آبیاری دائمی هستند. سیستم‌های متحرک آبیاری بارانی هم عبارت‌اند از:

• آب‌فشان دوار
• آب‌فشان قرقره‌ای
• آب‌فشان خطی

کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی و قطره‌ای علاوه بر جلوگیری از اتلاف آب ،موجب افزایش کیفیت محصولات کشاورزی نیز می‌شود.

ویژگی های انواع آبپاش های آبیاری بارانی

در آبیاری بارانی در انتخاب نوع آبپاش دو معیار شعاع پاشش آب توسط آبپاش و دبی پاشش اهمیت دارند. این دو معیار به نوع آبپاش و فشار آب‌های ورودی بستگی دارند. در ادامه ویژگی‌های تخصصی انواع آبپاش در آبیاری بارانی را بررسی می‌کنیم.

1. آبپاش دنده ای

یکی از انواع آبپاش‌ در آبیاری بارانی آبپاش چرخان مدل دنده‌ای است که در آن توربین کوچکی قرار دارد. دنده‌های این آبپاش سرعت چرخش آبپاش را کاهش می‌دهند. این آبپاش‌ها یک یا چند جت فواره‌ای خروجی دارند که حول محور عمودی آن‌ها می‌چرخد. آبپاش‌های دنده‌ای به‌صورت آرام و مداوم و اغلب یکنواخت حرکت می‌کنند؛ ولی آبپاش‌های ضربه‌ای به‌صورت قطع‌ووصلی عمل می‌کنند. در کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی از نوع آبپاش دنده‌ای، انرژی موردنیاز ازطریق فشار آب تأمین می‌شود.

2. آبپاش ضربه ای

یکی دیگر از انواع آبپاش در آبیاری بارانی، آبپاش ضربه‌ای است که دارای یک تا دو سر نازل آبپاش است که فواره آب را در هوا پخش می‌کند. این نوع آبپاش از انواع متداول و پرکاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی است. مزایای استفاده از آبپاش‌های کشاورزی از نوع ضربه‌ای دلیل محبوبیت و پرکاربرد بودن آن است.

همان‌طور که گفتیم برخی از این نوع آبپاش‌ها دارای یک نازل هستند که در نوع تک نازل یک روزنه خروجی وجود دارد و به همین دلیل میزان آب مصرفی هم کمتر است. همچنین آب پخش شده روی سطح زمین کاملاً یکنواخت است. در آبپاش ضربه‌ای دارای دو نازل، دو روزنه وجود دارد که یکی دارای برد بلندتر و دیگری برد کوتاه‌تر است. نازل با برد بلندتر نقاط دورتر سطح زمین را آبیاری می‌کند و نازل با برد کوتاه نقاط نزدیک‌تر زمین را پوشش می‌دهد که این دو مورد از مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی ضربه‌ای هستند.

3. کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی ار نوع آبپاش تفنگی

از دیگر انواع آبپاش در آبیاری بارانی، آبپاش نوع گان یا تفنگی است که در مقایسه با آبپاش‌های معمولی سایز ورودی آب آن بزرگ‌تر است. در برخی از انواع آبپاش بارانی تفنگی از اتصال فلنجی استفاده می‌شود که به دلیل بالابودن طول پاشش آن‌ها یعنی 120-25 متر است. برای این میزان از پاشش، فشار بالا تا 10 بار موردنیاز است.

4. انواع آبپاش در آبیاری بارانی؛ آبپاش عکس العملی

کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی اهمیت دارد و در آبپاش‌های عکس‌العملی نیروی موردنیاز برای چرخش ازطریق نیروی عکس‌العمل آب در زمان خروج از فواره تأمین می‌شود. این نوع آبپاش‌ها سطح زیادی از زمین را پوشش نمی‌دهند و در مقایسه با آبپاش‌های دیگر فشار کمتری را برای پاشش آب نیاز دارند. به دلیل ویژگی‌های این نوع آبپاش‌ها معمولاً از آن‌ها برای آبیاری فضای سبز استفاده می‌شود.

5. آبپاش مخفی

آبپاش مخفی نوع دیگری از انواع آبپاش در آبیاری بارانی است که در داخل زمین دفن و مخفی می‌شود. در زمان آبیاری، آب با شدت بالا از این نوع آبپاش خارج شده و بعد از پایان آبیاری به داخل زمین برمی‌گردد. کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی از نوع آبپاش مخفی بیشتر مخصوص فضای سبز، زمین چمن فوتبال و زمین گلف است.

نگهداری از انواع آبپاش در آبیاری بارانی

در کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی و همچنین قطره‌ای، باید موارد مهم مربوط به نگهداری از این تجهیزات را هم رعایت کرد. با رعایت این نکات می‌توان مدت‌زمان بیشتری از مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی بهره برد. مهم‌ترین نکات در نگهداری از انواع آبپاش در آبیاری بارانی عبارت‌اند از:

• مراقبت از یخ‌زدن آب در آبپاش‌ها در فصول سرد سال
• سرویس آبپاش‌ها هر 6 ماه یکبار
• عدم استفاده از وسایل تیز برای رفع گرفتگی مسیر آب
• آب‌بندی آبپاش‌ها با نوارتفلون در هنگام نصب
• استفاده از پمپ مناسب برای تأمین فشار لازم
• بررسی فشار شبکه آب هنگام نچرخیدن آبپاش‌ها
• عدم استفاده از آبیاری بارانی در زمان وزش باد شدید
• استفاده از غلاف‌های محافظ برای آبپاش‌های مخفی شونده
• کاربرد فیلتراسیون مناسب برای پیشگیری از ایجاد رسوب در داخل نازل

جمع‌بندی

در کشاورزی مدرن دو نوع سیستم آبیاری یعنی سیستم قطره‌ای و بارانی وجود دارد که هرکدام مزایا و معایب خود را دارند. بااین‌وجود در سیستم‌های آبیاری مدرن میزان صرفه‌جویی در مصرف آب و جلوگیری از اتلاف آن 95-65 درصد است. به همین دلیل استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی و قطره‌ای روشی مقرون‌به‌صرفه است که علاوه بر جلوگیری از هدررفت آب در افزایش کیفیت محصولات نیز نقش مهمی دارد.

علاوه بر این، برخی دیگر از مزایای استفاده از آبپاش های کشاورزی شامل امکان آبیاری زمین در شرایط جوی متفاوت، پیشگیری از فرسایش خاک در گذر زمان و قابلیت آبیاری در بیشتر زمین‌ها و خاک‌ها هستند. کاربرد آبپاش در سیستم آبیاری بارانی بر اساس نوع کاربری زمین هم تعیین می‌شود؛ به‌عنوان‌مثال از آبپاش مخفی شونده برای آبیاری زمین گلف، فضای سبز و زمین فوتبال استفاده می‌شود.

گروه اطمینان صنعت ارائه‌دهنده بهترین لوازم کشاورزی و صنعتی یکی از فروشگاه‌های برتر در این زمینه است که همواره تلاش می‌کند با ارائه محصولات باکیفیت و متنوع رضایت مشتریان خود را فراهم کند. برای دریافت مشاوره و خرید می‌توانید به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.

سؤالات متداول: