گرفتگی این اجزا می‌تواند پرهزینه باشد و نیاز به تعمیر و نگهداری وقت‌گیر داشته باشد که با استفاده از انواع فیلتر آبیاری در کشاورزی می‌توان از آن جلوگیری کرد. در این مقاله از سری مقالات اطمینان صنعت با ما همراه باشید تا در انتخاب بهترین سیستم های فیلتراسیون در آبیاری به شما کمک کند.

چرا به سیستم های فیلتراسیون در آبیاری نیاز داریم؟

گیاهان موجودات زنده هستند، بدین معنی که برای زنده و سالم ماندن به آب تمیز نیاز دارند. مشکل این است که از طریق اقدامات طبیعی یا انسانی، بسیاری از منابع آب آلوده می‌شوند. علاوه بر این، مواد شیمیایی که آب را آلوده می‌کنند، برای گیاهان سمی هستند. بدین ترتیب، حفظ کیفیت آب یکی از مهم‌ترین نکات در کشاورزی محسوب می‌شود. افزودن سیستم های فیلتراسیون در آبیاری به شما در دستیابی به حفظ کیفیت آب کمک می‌کند. علاوه بر این، مواد جامد محلول یا معلق در آب می‌توانند در لوله‌ها، شلنگ‌ها، شیرها و سایر تجهیزات تجمع کرده و به‌مرورزمان باعث انسداد شوند.

در برخی موارد، انسداد آن‌قدر شدید است که شما هیچ گزینه‌ای جز قطع‌کردن لوله یا اتصالات مسدود شده ندارید. متأسفانه رفع گرفتگی یا تعویض لوله مستلزم صرف زمان، هزینه و تلاش زیادی است. هر دوی این گزینه‌ها می‌توانند خسته‌کننده باشند و باعث تأخیر در عملکرد سیستم آبیاری شوند. بهترین راه‌حل طولانی‌مدت که باعث صرفه‌جویی در هزینه، زمان و تلاش شما می‌شود، نصب سیستم های فیلتراسیون در آبیاری است.  برای اطلاع از طول عمر لوله های آبیاری کشاورزی کلیک کنید.

نحوه عملکرد سیستم های فیلتراسیون در آبیاری

فیلتر وسیله‌ای است که ماده جامد و سیال را از یک محفظه ساختاری خاص که تنها به سیالات اجازه می‌دهد از درون آن عبور کنند، از مخلوط جدا می‌کند. در نتیجه، ذرات جامد نمی‌توانند از شکاف‌ها یا سوراخ‌های کوچک در این محیط عبور کنند و این فرایند از انسداد جلوگیری می‌کند. لازم به ذکر است، این ذرات به‌مرورزمان یک توده جامد به نام کیک فیلتر بر روی سیستم های فیلتراسیون در آبیاری تشکیل می‌دهند.

کیک فیلتر می‌تواند فیلتر را مسدود کرده و باعث کاهش یا حتی جلوگیری از عبور آب شود. ازاین‌رو، فیلتر باید به طور منظم تمیز شود تا بتواند به کار خود ادامه دهد. خوشبختانه، تمیزکردن فیلتر به این روش سریع‌تر، ارزان‌تر و آسان‌تر از رفع گرفتگی است که در سیستم آبیاری ایجاد می‌شود. سیستم های فیلتراسیون در آبیاری باید هر 6 الی 12 ماه یکبار تمیز شوند.

این کارآمدترین راه برای تمیز نگه‌داشتن فیلترها و آب برای مدت طولانی‌تری است و درعین‌حال عمر فیلتر و سیستم های فیلتراسیون در آبیاری را بهبود می‌بخشد. بااین‌حال، اگر نگران فراموش‌کردن تمیزکردن منظم سیستم فیلتراسیون در آبیاری هستید، می‌توانید روی صافی‌های خودتمیزشونده سرمایه‌گذاری کنید. این سیستم‌ها به‌شدت میزان تمیزکردن دستی را کاهش می‌دهند. شما می‌توانید اطلاعات لازم درمورد لوله رایزر در آبیاری بارانی و نکات استفاده از آن را با یک کلیک به دست بیاورید.

اهمیت سیستم های فیلتراسیون در آبیاری

در کنار کیفیت خاک و محیط ایده‌آل، آب یکی از مهم‌ترین اجزای کشاورزی است. سیستم های فیلتراسیون در آبیاری مانند قلب سیستم آبیاری عمل می‌کنند. مهم نیست که آب ورودی چقدر تمیز باشد، فیلتر یک بیمه برای محافظت از سیستم آبیاری شما در برابر ذرات ورودی به این سیستم است. حتی ذرات خیلی ریز موجود در آب می‌توانند به‌مرورزمان باعث ایجاد مشکل در سیستم آبیاری شوند. این ذرات ریز می‌توانند از منابع مختلفی به وجود بیایند. آب سطحی و چرخشی در سیستم آبیاری ممکن است شامل ماسه، خاک، برگ، مواد آلی، جلبک و علف‌های هرز باشد.

برای جلوگیری از گرفتگی لوله‌ها، شیرها، نازل‌ها و سیستم‌های قطره‌ای، مواد جامد معلق باید از داخل آب خارج شوند. کیفیت آب آبیاری عامل مهمی در کارایی سیستم آبیاری و سلامت گیاه است. استفاده از سیستم های فیلتراسیون در آبیاری می‌تواند عملکرد سیستم آبیاری و سلامت محصول را به همراه داشته باشد. می‌توان با نصب انواع فیلتر آبیاری در کشاورزی از نفوذ سموم و آلاینده‌ها به منبع آب نیز جلوگیری کرد.

انواع فیلتر آبیاری در کشاورزی

وقتی صحبت از سیستم‌های فیلتراسیون در آبیاری می‌شود، باید انواع مختلفی از آن‌ها را باتوجه‌به عوامل مختلف مانند نیاز، بودجه، نوع منبع و… در نظر گرفت. آگاهی و درک کامل از انواع سیستم های فیلتراسیون در آبیاری و ویژگی‌های آن‌ها به شما کمک می‌کند باتوجه‌به سطح نیاز خود بهترین گزینه را انتخاب کنید. برای اطلاع از معایب و مزایای آبیاری بارانی کلیک کنید. در ادامه به بررسی انواع فیلتر آبیاری در کشاورزی می‌پردازیم.

1. فیلتر‌های صفحه‌ای

فیلترهای صفحه‌ای برای حذف ذرات معنی در آب‌هایی با بار رسوبی کم تا متوسط مناسب هستند. این نوع از سیستم های فیلتراسیون در آبیاری به دلیل سهولت نگهداری و کارایی در جذب ذرات درشت شناخته می‌شوند. این فیلترها اغلب از توری استیل یا پلاستیکی برای فیلتر ذرات جامد استفاده می‌کنند. این سیستم های فیلتراسیون در آبیاری در اندازه‌ها و شکل‌های مختلفی وجود دارند.

صفحات فیلتر ممکن است در انتهای مکش لوله‌ها که آب را از منبع تأمین می‌کند برای حذف برگ‌ها یا جلبک‌ها قرار داده شود. انواع خودتمیزشونده‌ای از این فیلترها وجود دارد که دارای نازل‌های داخلی با فشار بالا هستند. این نازل‌ها سطح صفحه را هنگام چرخش تمیز می‌کنند. این فیلترها کم‌هزینه هستند و برای طیف گسترده‌ای از جریان آب در دسترس هستند.

2. فیلترهای دیسکی

این سیستم های فیلتراسیون در آبیاری از تعداد زیادی حلقه مسطح و شیاردار ساخته شده است که به طور محکم در کنار هم قرار گرفته‌اند. هر دیسک دارای شیارهایی است که در مقابل دیسک مجاور قرار دارند. هنگامی که آب از طریق سیستم جریان می‌یابد، آلاینده‌ها در شیارها به دام می‌افتند. درجه فیلتراسیون با تعداد و اندازه شیارها تعیین می‌شود. تمیزکردن این سیستم های فیلتراسیون در آبیاری از طریق معکوس کردن جریان آب انجام می‌شود.

فیلترهای دیسکی برای منابع آبی با غلظت مواد جامد کم مناسب هستند. آن‌ها افت سر کمی دارند و فقط از مقدار کمی آب برای شستشوی معکوس استفاده می‌کنند. برای اطلاع از انواع آب پاش در آبیاری بارانی کلیک کنید.

3. مدیا فیلتر

مدیا فیلتر یکی از انواع سیستم های فیلتراسیون در آبیاری هستند که برای حذف مواد آلی مانند جلبک و لجن و مواد معدنی ریز مانند سیلت و خاک رس بهترین کاربرد را دارند. مدیا فیلتر شامل یک مخزن فولادی یا پلاستیکی حاوی ماسه، کوارتز یا سایر مواد بی‌اثر است که اندازه آن‌ها برای تأمین سطح فیلتراسیون موردنظر تنظیم شده است. آب آلوده از طریق بستر جریان می‌یابد و مواد جامد را رسوب می‌دهد.

هنگامی که افت فشار به یک سطح از پیش تعیین شده می‌رسد، فلاشینگ شروع می‌شود.  آب تمیز با فشار از پایین‌به‌بالا می‌رود و باعث انبساط متلاطم رسانه می‌شود. آلاینده‌های به‌دام‌افتاده شل شده و از طریق دریچه تخلیه جداگانه از جریان حذف می‌شوند.

4. جدا کننده ‌های گریز از مرکز (سانتریفیوژ)

این نوع از سیستم های فیلتراسیون در آبیاری برای حذف ماسه یا سایر مواد سنگین از آب چاه مناسب هستند. آن‌ها با واردکردن آب ورودی در یک حرکت چرخشی در داخل یک مخروط فولادی عمل می‌کنند. ذرات سنگین‌تر با عمل گریزازمرکز به بیرون رانده می‌شوند و به محفظه جمع‌آوری در پایین می‌لغزند. جداکننده‌های گریزازمرکز (سانتریفیوژ) کم‌هزینه هستند، افت فشار بسیار کمی ایجاد می‌کنند و بازده بالایی دارند. این سیستم های فیلتراسیون آبیاری هیچ قسمت متحرکی ندارند می‌توان آن‌ها را به‌صورت موازی برای افزایش ظرفیت قرارداد.

5. غشای اسمز معکوس (RO)

ماده متخلخلی که یون‌ها، ذرات بزرگ، میکروب‌ها و مولکول‌های ناخواسته را از آب جدا می‌کند. این سیستم های فیلتراسیون در آبیاری از طریق عبوردادن آب از یک غشای نیمه‌تراوا عمل می‌کند که تنها به آب اجازه عبور می‌دهد و نمک‌های محلول، مواد آلی، باکتری‌ها و… نمی‌توانند از این فیلتر عبور کنند. این سیستم با استفاده از یک پمپ فشار بالا برای اعمال فشار بر آب‌کار می‌کند و تقریباً تمام مواد محلول در آب را فیلتر می‌کند.

نحوه انتخاب بهترین سیستم فیلتراسیون در آبیاری

انتخاب بهترین سیستم های فیلتراسیون در آبیاری یک تصمیم حیاتی است که می‌تواند به طور قابل‌توجهی بر کارایی و پایداری سیستم آبیاری شما تأثیر بگذارد. در ادامه به بررسی چند نکته برای  انتخاب انواع سیستم فیلتر آبیاری در کشاورزی می‌پردازیم:

• ارزیابی کیفیت آب: بار رسوبات، جلبک‌ها و سایر آلاینده‌های موجود در آب را شناسایی کنید. این امر به شما کمک می‌کند تا نوع فیلتری که باید به بهترین شکل با این ناخالصی‌ها مقابله کند، تعیین کنید.
• اندازه و نوع سیستم آبیاری: سیستم‌های آبیاری بزرگ‌تر یا پیچیده‌تر می‌توانند از فیلترهای اتوماتیک و نیمه اتوماتیک بهره‌مند شوند، درحالی‌که سیستم های فیلتراسیون دستی برای سیستم‌های آبیاری کوچک‌تر مناسب هستند.
• نوع محصول زراعی: برخی از محصولات زراعی نسبت به نوع خاصی از ناخالصی‌ها حساس‌تر از سایر محصولات هستند. هنگام انتخاب سیستم های فیلتراسیون در آبیاری نیازهای خاص محصولات خود را در نظر بگیرید.
• سهولت نگهداری: توانایی و تمایل خود برای انجام تعمیر و نگهداری فیلتر را ارزیابی کنید. فیلترهای اتوماتیک نیاز به نگهداری کمتری دارند درحالی‌که فیلترهای دستی نیاز به مداخله منظم بیشتری خواهند داشت.
• بودجه: هم هزینه اولیه و هم هزینه‌های عملیاتی بلندمدت را در نظر بگیرید. فیلترهای اتوماتیک ممکن است در ابتدا گران به نظر برسند، اما در درازمدت در هزینه‌های نیروی کار صرفه‌جویی می‌کنند.

جمع‌بندی

استفاده کارآمد و پایدار از آب در کشاورزی برای بهره‌وری از مزارع یک امر ضروری است.  آب باعث سلامت گیاهان و محصولات کشاورزی می‌شود؛ بنابراین، انتخاب اجزای فیلتراسیون آبیاری مناسب یکی از مهم‌ترین نکات محسوب می‌شود. استفاده از سیستم های فیلتراسیون در آبیاری برای محافظت از سیستم‌های آبیاری و ترویج رشد محصول یک امر حیاطی است. هدف از فیلتراسیون محافظت از سیستم های آبیاری در برابر ذراتی است که می‌توانند باعث انسداد شوند.

بهترین اجزای فیلتراسیون آبیاری، فیلتری است که بیشترین درصد ذراتی که پتانسیل گرفتگی را دارند، فیلتر کند. برای انتخاب انواع فیلتر آبیاری در کشاورزی باید به عواملی مانند میزان آب ورودی و خروجی، فشار آب، نوع و اندازه مواد محلول در آب و… توجه کنید. انتخاب نادرست سیستم فیلتراسیون در آبیاری می‌تواند امری پر هزینه باشد. شما می‌توانید مراجعه به وب‌سایت اطمینان صنعت و با دریافت مشاوره خرید مناسب‌ترین نوع سیستم های فیلتراسیون در آبیاری و تجهیزات کشاورزی مانند تبدیل، آچارها، بوشن، قلاب و… را تهیه کنید

سوالات متداول:

نقش آبپاش ها در کشاورزی

قبل از بررسی موضوع تعمیر و نگهداری آبپاش ها بد نیست که به طور مختصر به نقش آبپاش ها در کشاورزی بپردازیم. آبپاش‌های آبیاری بارانی، آب را برای آبیاری زمین‌ها از لوله‌هایی از جنس پلی‌اتیلن که مخصوص انتقال آب هستند، می‌گیرند و با یک فشار خاص و به شکل یکنواخت، بر روی سطح گیاه و خاک می‌پاشند؛ بنابراین آب‌پاش‌ها را می‌توان آخرین و به عبارت بهتر مهم‌ترین بخش سیستم‌های آبیاری بارانی دانست.

این آبپاش‌ها با فواصل مشخص و الگوهای از پیش تعیین شده نصب می‌شوند. علت نامگذاری این روش آبیاری به نام آبیاری بارانی این است که الگوی پاشش آب آبپاش‌ها همانند الگوی بارش باران است. یکی از مهم‌ترین مزایای آبیاری بارانی صرفه‌جویی در مصرف آب است. همچنین با طراحی استاندارد می‌تواند موجب یکنواختی توزیع آب در تمام قسمت‌های زمین شود. اجزای سیستم آبیاری بارانی عبارت‌اند از:

• ایستگاه پمپاژ که شامل پمپ، تابلو برق و فیلتراسیون است.
• خطوط انتقال نیز شامل خطوط اصلی، فرعی، شیرهای شیفت آبیاری، اتصالات و تجهیزات کنترل فشار و دبی است.
• بال آبیاری یا لترال به همان خط لوله‌ای گفته می‌شود که آبپاش‌ها را بر روی آن نصب می‌کنند.
• نازل‌های آبیاری یا آبپاش‌ها که انواع مختلفی دارند.

تعمیر و نگهداری آبپاش ها

انواع آبپاش‌ در آبیاری بارانی ممکن است که پس از مدتی کار نکنند یا چرخش، پاشش و عملکرد مناسب نداشته باشند. تعمیر و نگهداری آبپاش ها در این مواقع می‌تواند از صرف هزینه‌های اضافی خرید آبپاش جدید جلوگیری نماید. دانستن نکات مهم نگهداری آبپاش‌ها کمک می‌کند که بدون نیاز به تعویض، عیب‌یابی انجام شود. به طور معمول آبپاش‌ها هر شش ماه یک بار نیازمند بازبینی هستند. اگر تعمیر و نگهداری آن‌ها به‌صورت مستمر و منظم انجام شود، برای سال‌های زیادی قابل بهره‌برداری است و نیاز به تعویض نخواهد داشت. در ادامه به برخی از نکات مهم نگهداری آبپاش‌ ها خواهیم پرداخت.

نکات مهم نگهداری آبپاش ها

برای تعمیر و نگهداری آبپاش ها به‌منظور افزایش طول عمر آن‌ها، رعایت نکات زیر دارای اهمیت است:

• دقت کنید که حتما از فیلتر مناسب در مسیر ورودی آب به آبپاش‌ها بهره ببرید. ورود ذرات خارجی می‌تواند سبب کارنکردن آبپاش و صدمه به آن شود.
• با استفاده از نوارتفلون، اطمینان حاصل کنید که اتصالات ورودی آبپاش به‌خوبی بسته شده باشد. چون در صورت کارکردن طولانی‌مدت، در اثر ضربات بالک، ممکن است که رزوه یا هشت پره برنجی آب‌پاش باز شود.
• بازدید چشمی دوره‌ای از ضربه‌گیر بالک باعث می‌شود که در صورت ایجاد له‌شدگی در آن، به‌موقع متوجه شده و بتوانید ضربه‌گیر را تعویض کنید.
• یکی از نکات مهم نگهداری آبپاش این است که نباید کلاهک فنر روی بالک آبپاش را باز کنید یا حالت تنظیم شده فنر را تغییر دهید.
• نازل‌ها را نیز باید به‌صورت چشمی و دوره‌ای بررسی کنید؛ زیرا ممکن است که به علت تجمع رسوبات آب یا سایر عوامل دچار گرفتگی شوند. 
• از دیگر نکات مهم نگهداری آبپاش‌ها این است که در هنگام تمیزکاری نازل‌ها باید دقت کافی را به کار برد تا موجب ایجاد تغییر در شکل ظاهری آن‌ها نشود.
• به‌علاوه در صورت ایجاد خراشیدگی در قسمت داخلی نازل، احتمال ازکارافتادن آب‌پاش و غیریکنواختی عمل پاشش وجود دارد.

بیشتر بخوانید: آلومینیوم در صنعت کشاورزی؛ مزایای استفاده از آلومینیوم در تجهیزات کشاورزی

علت عدم چرخش آبپاش؛ تعمیر و نگهداری آبپاش ها

یکی از رایج‌ترین مشکلاتی که کشاورزان در تعمیر و نگهداری آبپاش ها با آن مواجه هستند، عدم چرخش آن‌ها است. برخی از دلایل عدم چرخش آبپاش عبارت‌اند از:

• فشار نامناسب آب
• گرفتگی نازل آبپاش
• فرسوده و مستهلک بودن واشرهای بدنه آبپاش
• عدم عملکرد صحیح بالک به دلیل تغییر شکل آن
• تغییر وضعیت فنر بازوی آبپاش

برای رفع مشکلاتی که در بالا به آن‌ها اشاره شد، می‌توانید از نکات زیر در تعمیر و نگهداری آبپاش ها استفاده کنید.

• اگر نازل آبپاش دچار گرفتگی شده باشد، با یک جسم نرم یا یک تکه چوب می‌توانید گرفتگی آن را برطرف کنید.
• هرگز برای رفع گرفتگی نازل آبپاش از سیم یا جسم فلزی استفاده نکنید؛ زیرا می‌تواند منجر به صدمه به نازل شود.

• واشرهای فرسوده و مستهلک بدنه آبپاش را به‌موقع تعویض کنید.
• با مقایسه بالک آبپاش‌ها با هم می‌توانید از سلامت آن‌ها و عدم تغییر شکل آگاه شوید.
• باتوجه‌به اینکه فنر بازوی آبپاش یکی از مهم‌ترین قسمت‌ها برای عملکرد صحیح آبپاش است؛ نباید تغییر وضعیت داشته باشد.
• آب درون آبپاش و واشرهای آب‌بندی نباید یخ بزنند.
• در هوای سرد، آبپاش‌ها نسبت به ضربه حساس‌تر هستند و استفاده از آن‌ها نیاز به احتیاط بیشتری دارد.

تنظیم فشار کاری آبپاش‌ها؛ از مهم‌ترین اصول تعمیر و نگهداری آبپاش ‌ها

تنظیم فشار کاری آبپاش‌ها در سیستم آبیاری بارانی را می‌توان از مهم‌ترین اصول تعمیر و نگهداری آبپاش‌ها دانست. در واقع آب‌پاش‌ها در فشار عملیاتی مجاز تعیین شده توسط سازنده، قادرند که به‌درستی عمل کنند. اگر به این نکته توجه نشود و طبق استانداردها پیش نرود، با مشکلاتی نظیر به‌هم‌خوردن یکنواختی پاشش، عدم چرخش، استهلاک زیاد، کاهش یا افزایش سرعت چرخش و… مواجه خواهید شد. همچنین برای رشد گیاه مضر است.

دبی یا کارکرد آبپاش چیست؟

منظور از دبی حجم آبی است که در یک بازه زمانی مشخص به زمین تحویل داده می‌شود. به دبی میزان کارکرد یک تجهیز نیز گفته می‌شود و میزان آن به‌صورت میلی‌متر بر ساعت یا مترمکعب بر ساعت بیان می‌شود. دبی یک آبپاش به ابعاد آن، سایز نازل، فشار کاری سیستم، تعداد آبپاش‌ها و… بستگی دارد. نکته مهم در تعیین تعداد آب‌پاش‌ها این است که باید همواره نرخ بارش از نرخ نفوذ آب در خاک کمتر باشد تا مانع روان‌شدن آب بر روی سطح زمین کشاورزی شود. در تعمیر و نگهداری آبپاش ها دبی یا کارکرد آن نیز باید موردتوجه قرار بگیرد.

جمع‌بندی

به دلیل افزایش روزافزون قیمت‌ها، تعمیر و نگهداری آبپاش ها به‌جای تعویض آن‌ها از نظر اقتصادی اهمیت دارد. رعایت نکات مهم نگهداری آبپاش ها و سرویس ۶ماهه آن‌ها  به طور منظم می‌تواند موجب افزایش طول عمر تجهیزات و در نتیجه صرفه‌جویی در هزینه‌ها و کاهش آسیب به محصولات شود. نقش آبپاش ها در کشاورزی کمک به توزیع یکنواخت آن در سراسر سطح موردنظر است و گزینه‌ای مطلوب برای پخش کود در مزرعه نیز به شمار می‌آید.

گروه صنعتی اطمینان صنعت بهترین لوازم و وسایل کشاورزی و صنعتی را با بالاترین میزان کیفیت و مناسب‌ترین قیمت در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهد. تنوع بی‌نظیر محصولات همراه از جمله پنجره آلومینیومی، بوشن، تبدیل، قلاب، توپی و… با مرغوبیت استثنائی آن‌ها افتخار اطمینان صنعت در ارائه خدمات و محصولات است. جهت خرید محصولات و دریافت مشاوره به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.

سوالات متداول

در کشاورزی مدرن استفاده از نیروی انسانی به حداقل رسیده و تقریباً بیشتر کار‌های پرورش و آبیاری گیاهان توسط ابزارآلات و تجهیزات انجام می‌شود که کشاورزی را آسان‌تر کرده است. البته در استفاده از روش‌های آبیاری نسل جدید باید به این نکته توجه داشته باشید که قرار است قبل از شروع فصل کشت هزینه بیشتری را متقبل شوید.

مزایای آبیاری بارانی بسیار است و علاوه بر مزایایی که دارد ممکن است عوارضی را هم در پی داشته باشد؛ اما فاکتور مهم و دارای اهمیتی که باید به آن توجه شود، تجهیزاتی است که در این آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر شما هم به کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی و آشنایی با تجهیزات آن علاقه‌مند هستید به شما پیشنهاد می‌کنم تا پایان این مقاله از سری مقالات وب‌سایت اطمینان صنعت همراه ما باشید.

تجهیزات آبیاری بارانی؛ آبیاری بارانی چیست؟

با پیشرفت علم و تکنولوژی روش‌های آبیاری مدرن‌تر شده و پیشرفت کرده‌اند. یکی از این روش‌ها، روش آبیاری بارانی است که در دسته آبیاری‌ تحت فشار قرار می‌گیرد. در این روش درست همانطور که از نامش مشخص است با استفاده از تجهیزات آبیاری بارانی، آب به صورت قطرات باران بر روی گیاهان ریخته می‌شود. در کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی سرعت پخش آب در سطح زمین کشاورزی یا مساوی و یا کمتر از نفوذ‌پذیری خاک است.

باید توجه داشته باشید که هر یک از روش‌های آبیاری اصولی دارد و یکی از اصول‌ های آبیاری بارانی پایین‌تر بودن سرعت پاشش قطرات بر زمین کشاورزی است؛ زیرا اگر بیشتر باشد باعث روان شدن آب در منطقه شده و در نهایت موجب کمتر شدن عملکرد آبیاری می‌شود. از مزایای آبیاری بارانی می‌توان به راحت و ساده‌تر کردن روند آبیاری و کشاورزی، صرف انرژی کمتر برای آبیاری گیاهان و نبودن شرایط خاص برای استفاده از آن اشاره کرد. از این روش کشاورزی می‌توان در آبیاری مکان‌های مختلفی مثل باغچه‌های خانگی، پارک‌ها، فضا‌های سبز و زمین‌های زراعی استفاده کرد.

اگر شما قصد دارید مرزعه‌تان را با این روش آبیاری کنید باید دقت داشته باشید که آبپاش‌های بزرگ برای آبیاری و آبرسانی به گیاهانی مثل کاهو مناسب نیست؛ زیرا برگ‌های گیاه کاهو دارای حساسیت زیادی هستند و امکان آسیب رسیدن به گیاهان بالا است. پس در استفاده از این روش باید در انتخاب درست تجهیزات آبیاری بارانی و محصول زیر کشت بسیار دقت داشته باشید.

اجزاء و تجهیزات مهم در آبیاری بارانی

بعد از توضیح سیستم آبیاری بارانی نوبت به توضیح اصلی‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی می‌رسد. شاید شما هم پس از آشنا شدن با کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی، به این فکر افتاده‌اید که در این سیستم کدام یک از تجهیزات ضرورت بیشتری دارد. مهم‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی عبارتند از:

• پمپ و ‌ایستگاه پمپاژ: با وظیفه انتقال آب به لوله‌ها.
• خط اصلی لوله و خطوط فرعی: انتقال آب به سراسر مزرعه و زمین کشاورزی.
• انشعاب‌ها، اتصالات و رایزر‌ها: واسطه‌هایی برای توزیع آب به صورت یکنواخت.
• آبپاش‌ها: یکی از پر اهمیت‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی با وظیفه پاشش آب بر روی گیاهان و محصولات.

در ادامه به توضیح کامل این تجهیزات از جمله کارایی آن‌ها در سیستم آبیاری بارانی و انواع این قطعات می‌پردازیم.

1. پمپ یا ایستگاه پمپاژ

انتخاب پمپ مناسب در کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی و همچنین دیگر سیستم‌های آبیاری نکته بسیار مهمی است؛ پس در خرید و انتخاب تجهیزات آبیاری بارانی باید به این فاکتور توجه بسیاری داشته باشید. وظیفه اصلی پمپ‌ها در مزارع زراعی و کشاورزی پمپاژ کردن آب و انتقال آن به سراسر زمین و محل قرار‌گیری آبپاش‌ها است. پمپ‌ها علاوه بر اینکه باید توانایی رساندن آب با فشار مناسب را داشته باشند؛ بلکه باید با شرایط سیستم‌ها سازگاری داشته و هماهنگ باشد.

اطلاعاتی که در انتخاب درست تجهیزات آبیاری بارانی و خرید پمپ‌ها نقش بالایی داشته و می‌توانند به شما کمک کنند، اندازه دبی خروجی و میزان فشار و عملکرد پمپ‌ها است. علاوه بر در نظر گرفتن این اطلاعات باید به اصطکاکی که در طول مسیر لوله کشی به وجود آمده و موجب پایین آمدن فشار آب می‌شود هم توجه داشته باشید. وجود اصطکاک در سیستم‌هایی با مسافت لوله کشی طولانی و قطر کم بیشتر و مهم‌تر است. در هنگام خرید باید به طول لوله‌های مصرفی و همچنین قطر آن‌ها دقت داشته باشید.

با به دست آوردن این اطلاعات شما متوجه می‌شوید که مقدار فشار مورد نیاز برای انتقال آب در زمین کشاورزی‌تان چه مقدار است و می‌توانید عاقلانه دست به خرید بزنید تا مجبور به پرداخت هزینه‌های بیشتر یا الکی نشوید. نوع خاک، شرایط آب و هوا، نوع گیاه و منطقه هم از عوامل تأثیر‌گذار بر انتخاب پمپ مناسب است. اگر می‌خواهید که از مزایای آبیاری بارانی بیشتر بهره‌مند شوید و همچنین در مصرف انرژی و هزینه‌ها صرفه‌جویی کنید، بهتر است قبل از انتخاب پمپ تمام عوامل بالا را در نظر داشته باشید.

2. تجهیزات آبیاری بارانی؛ خطوط لوله کشی اصلی و فرعی

لوله‌ها، یکی دیگر از قطعات مهم در کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی هستند. انتخاب درست تجهیزات آبیاری بارانی تأثیر بسزایی در روند کشت و پرورش دارد و از همین رو باید دقت و برنامه‌ریزی درستی برای استفاده از همین تجهیزات داشته باشید. اولین کار در این برنامه‌ریزی، تهیه لوله‌هایی با مقاومت بالا و البته مقرون‌به‌صرفه است.

 در بین تمامی لوله‌های موجود در بازار بهترین گزینه با تمام شرایط بالا، لوله‌های پلی‌اتیلن هستند. این لوله هم از مقاومت بالایی برخوردار بوده و هم نسبت به لوله‌های دیگر قیمت اقتصادی بهتری دارد. در سیستم‌های آبیاری متداول مثل کشاورزی مدرن با روش آبیاری بارانی مهم‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی مثل لوله‌های اصلی در زیر خاک جاسازی می‌شوند؛ این کار باعث محافظت از لوله‌ها در برابر خطرات محیطی و یا خطرات فیزیکی می‌شود.

همچنین می‌تواند فضای بیشتری را برای رفت و آمد ماشین‌ها و نیرو‌های انسانی ایجاد کند. از نکات دیگری که هنگام خرید لوله‌ها باید به آن توجه داشته باشید قطر لوله‌ها است؛ زیرا این عامل حجم آبی که هر لحظه از لوله خارج می‌شود را مشخص می‌کند. برای به دست آوردن حجم دقیق ابتدا شما باید مشخصات فنی دبی خروجی آبپاش‌ها را بررسی و مطالعه کنید.

به صورت معمول با واحد لیتر در ساعت بیان شده است؛ سپس این عدد را ضرب در تعداد آبپاش‌های فعالی که در مزرعه مورد استفاده هستند، کنید. با این کار حجم آب مورد نیاز در سیستم آبیاری شما مشخص می‌شود. پس از به دست آوردن حجم کلی آب، شما می‌توانید در هنگام خرید تجهیزات آبیاری بارانی هوشمندانه عمل کنید و سپس نسبت به خرید لوله‌های اصلی با قطر مناسب اقدام کنید.

3. اتصالات و انشعاب‌های آبیاری بارانی

کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی مهم‌ترین روش و سیستم در بین دیگر روش‌های مدرن کشاورزی است. از همین رو منطقی است که تجیزات آبیاری بارانی نسبت به دیگر تجهیزات خاص بوده و لازم است آن‌ها به درستی انتخاب شوند. در ادامه به بررسی اصلی‌ترین آن‌ها که شامل کمربند‌های پلی‌اتیلن، رایزر‌ها، شیر‌های خودکار و آبپاش‌ها است، خواهیم پرداخت.

1. آبیاری بارانی و کمربندهای پلی اتیلن

در عمق لوله کشی زیر زمینی با وظیفه ایجاد انشعاب‌های جدید، از لوله‌های اصلی به فرعی مورد استفاده قرار می‌گیرد که یکی از حیاتی‌ترین نقش‌ها را در بین تجهیزات آبیاری بارانی دارد. کمربند‌های پلی‌اتیلن در طرح‌های مختلف و متنوع تولید می‌شوند و همین امر می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا بر اساس نیاز در زمین انشعاب‌های جدید را به وجود بیاورند. از خاصیت‌ها این کمربند‌ها قرار گرفتن آن‌ها به دور لوله است که امکان برش زدن، سوراخ کردن و اضافه کردن انشعاب‌های فرعی را به کشاورز می‌دهد.

2. رایزرها در آبیاری بارانی  

یکی از ابزار‌های حیاتی و کلیدی در بین تجهیزات آبیاری بارانی رایزر‌ها هستند که باعث افزایش کارایی آبپاش‌ها می‌شوند. رایزر‌ها در آبیاری بارانی و دیگر سیستم‌ها از جنس آلومینیوم و یا پلیمیر ساخته می‌شوند. کاربرد اصلی آن‌ها بخشیدن ارتفاع بیشتر به آبپاش‌ها است تا هم به صورت صحیح گیاهان آبیاری شوند و هم هنگام رشد گیاهان آبپاش‌ها با مشکل مواجه نشوند و بدون هیچ مانع اضافه‌ای به کارشان ادامه دهند.

3. تجهیزات آبیاری بارانی؛ شیرهای خودکار و اتوماتیک

یکی دیگر از قطعات کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی شیر‌های خودکار است. کاربرد این شیر‌های خودکار کنترل و مدریت آب است. در سیستم آبیاری بارانی بعضی از کشاورزان برای اینکه هزینه کمتر را متقبل بشوند، زمین زراعی خود را به چند قسمت تقسیم می‌کنند؛ سپس آن‌ها را به صورت جداگانه آبیاری و بر روی آبپاش‌ها، شیر‌های خودکار را نصب می‌کنند.

شیر‌های خودکار نقش اساسی و مهمی در این ترفند دارند. عملکرد این شیر‌ها به گونه‌ای است تا زمانی که لوله رایزر و آبپاش درون آن قرار دارد، آب به صورت مداوم جریان دارد؛ اما به محض بیرون آوردن لوله رایزر جریان آب به صورت خودکار قطع می‌شود.

4. آبپاش‌ها

همانطور که اشاره کردیم یکی از مهم‌ترین تجهیزات آبیاری بارانی آبپاش‌ها هستند که وظیفه اصلی را در این سیستم دارند. آبپاش‌ ها در آبیاری بارانی بیشتر ممکن است روی لوله‌های فرعی که بر سر آن‌ها رایزر نصب شده قرار بگیرند. مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه آن‌ها پخش و پاشیدن آب به صورت کلی به روی گیاهان و محصولات است.

آبپاش‌ها هم مثل دیگر تجهیزات آبیاری بارانی در انواع متفاوتی مانند آبپاش دنده‌ای، آبپاش ضربه‌ای، آبپاش تفنگی، آبپاش عکس العملی و آبپاش مخفی به تولید می‌رسند. کشاورزان باید بر اساس شعاع پاشش مورد نیاز و حجم آن نسبت به خرید آن‌ها اقدام کنند

جمع‌بندی

کشاورزی مدرن با آبیاری بارانی یکی از پیشرفته‌ترین و به‌روز‌ترین روش‌ها در بین دیگر روش‌های ابداعی است که با کارایی مناسب و آبیاری صحیح توانسته توجه بسیاری از کشاورزان را به خود جلب کند. مزایای آبیاری بارانی موجب شده مزرعه‌هایی که از این سیستم استفاده می‌کنند، نسبت به بقیه مزارع محصولاتی با کیفیت بالاتر داشته باشند.

البته قابل توجه است که تجهیزات آبیاری بارانی اهمیت و تأثیر بسزایی در کیفیت آبیاری دارند. به‌طورکلی قبل از راه‌اندازی سیستم آبیاری بارانی حتماً باید توجه داشته باشید که تجهیزات صحیحی را با کیفیت مرغوب، طول عمر مناسب و هماهنگ با شرایط زمین کشاورزی‌تان تهیه کنید تا در طول کشت و پرورش گیاهان و محصولات با موانع و مشکلات مواجه نشوید.

وب سایت اطمینان صعنت یکی از معتبر‌ترین و فروشگاه‌های آنلاین و تحت وب موجود در ایران است. این وب سایت با داشتن تجربه‌ای بیشتر از ده سال، ارائه محصولات مرغوب از جمله بوشن، قلاب، پنجره آلومینومی، آچار و…، پشتیبانی ۲۴ ساعته و ضمانت اصل بودن کالا می‌تواند شما را از یک خرید مطمئن و خوب راضی سازد.

سوالات متداول

سیستم آبیاری برای سبزیجات

هر نوع سیستم آبیاری برای سبزیجات معایب و مزایای خاص خود را دارد که باید باتوجه‌به آن‌ها و نوع محصول دست به انتخاب زد. شاید یک شیوه آبیاری برای یک محصول بسیار مناسب باشد؛ اما برای یک محصول دیگر مزایای چندانی نداشته باشد. به‌عنوان‌مثال محصولاتی که مستعد ابتلا به قارچ هستند را بهتر است با روشی آبیاری نمود که احتمال خیس شدن برگ و شاخه‌ها در آن کمتر باشد. به همین علت سیستم آبیاری بارانی برای آبیاری آن‌ مناسب نیست. در ادامه به بررسی انواع روش‌های آبیاری سبزیجات و معایب و مزایای هر یک خواهیم پرداخت.

انواع روش ‌های آبیاری سبزیجات

روش‌های مختلف آبیاری سبزیجات عبارت‌اند از:

• آبیاری بارانی
• آبیاری قطره‌ای
• آبیاری زیر سطحی
• آبیاری نشتی
• آبیاری به روش کرتی
• آبیاری به کمک آبپاش
• آبیاری شیاری
• حوضچه‌های آبیاری
• آبیاری با لوله تراوا

 در ادامه به بررسی هر یک از این روش‌ها به‌عنوان یک سیستم آبیاری برای سبزیجات خواهیم پرداخت.

 1. آبیاری شیاری

آبیاری شیاری یکی از انواع سیستم آبیاری برای سبزیجات است که از قدیم مورداستفاده قرار می‌گرفته است. این روش مخصوص زمین‌های کم مساحت و باغچه‌ها است و در آن شیارهایی به شکل جوی‌ کم‌عمق به‌صورت موازی ایجاد می‌شود و می‌تواند آب را تا پای گیاه هدایت کند. فاصله این خطوط کشت محصول می‌تواند بین 30 تا 90 سانتی‌متر باشد و هر چه این فاصله بیشتر باشد، مقدار آب مصرفی بیشتر خواهد شد.

این روش آبیاری برای محصولاتی مانند کاهو، توت‌فرنگی، کلم، لوبیا و… مناسب است. روش شیاری معمولا دشوار و وقت‌گیر است و در آن هدررفت آب به دلیل تبخیر و نفوذ عمقی زیاد، بسیار است. همچنین آبیاری به شکل نامتوازن انجام می‌شود.

بیشتر بخوانید: دستگاه کمبینات چیست؟ | کاربرد و مزایای استفاده از کمبینات

2. آبیاری به کمک آبپاش

آبیاری به کمک آبپاش نیز یک سیستم آبیاری برای سبزیجات است که در مساحت‌های کم مثل باغچه‌های کوچک مورداستفاده قرار می‌گیرد. این روش بیشتر مناسب خاک‌های ماسه‌ای است که آب را به‌سرعت به خودشان جذب می‌کنند؛ اما در خاک‌های سنگین رسی به این دلیل که جذب آب به‌سختی انجام می‌شود، چندان مناسب نیست. با این روش به دلیل خیس شدن شاخ‌وبرگ گیاه، امکان افزایش رطوبت و ایجاد آفت و قارچ وجود دارد. بهتر است اگر می‌خواهید با این سیستم آبیاری برای سبزیجات، محصولات خود را آبیاری کنید، این کار را در ابتدای صبح انجام دهید تا شاخ‌وبرگ گیاهان در طول روز خشک شوند و میزان تبخیر به حداقل برسد. این سیستم آبیاری برای سبزیجاتی همچون ریحان، جعفری، نعناع و… مناسب است.

3. سیستم آبیاری برای سبزیجات؛ آبیاری با سیستم کرتی

سیستم کرتی را می‌توان مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات دانست. در این روش زمین کشاورزی را در ابعاد مختلف تقسیم‌بندی می‌کنند و برای جداکردن مرزها، دیوارهای کوتاه خاکی ایجاد می‌کنند. به هر یک از این قسمت‌ها یک کرت گفته می‌شود. در بین این کرت‌ها جوی‌های آب تعبیه می‌شوند و با جریان‌یافتن آب در آن‌ها، آب‌رسانی به گیاه انجام می‌شود. البته این سیستم آبیاری برای سبزیجات معایبی نیز دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به نامناسب‌بودن آن برای مناطق کم‌آب و همین‌طور زمین‌های شیب‌دار، هدررفت آب و امکان شسته شدن املاح و مواد مغذی موجود در خاک اشاره کرد.

آبیاری با سیستم کرتی برای مزارع کم مساحت مناسب نیست و عبور و مرور ماشین‌آلات کشاورزی به‌سختی انجام می‌شود. قبل از اجرای روش کرتی باید زمین کاملا تسطیح شود و از جوی‌ها و کرت‌ها به‌خوبی مراقبت شود. این روش برای خاک‌های سبک مناسب نیست؛ چون دیواره‌های کرت تخریب می‌شود. در خاک‌های سنگین نیز این روش باعث سله بستن خاک می‌شود. گیاهانی که نسبت به میزان آب حساس هستند را نباید با استفاده از روش کرتی آبیاری کرد.

4. حوضچه‌ های آبیاری

حوضچه‌های آبیاری نیز یک سیستم آبیاری برای سبزیجات هستند که برای آبیاری محصولاتی نظیر گوجه‌فرنگی گیلاسی یا معمولی، فلفل‌دلمه‌ای، خیار، کدو و… مناسب است. در این روش در اطراف گیاهان حوضچه‌هایی به شکل دایره با قطرهای مختلف ایجاد می‌کنند که به روش دستی یا با کمک شلنگ از آب پر می‌شوند. قطر دایره‌های ایجاد شده به سایز و نیاز گیاه بستگی دارد.

5. آبیاری نشتی

یکی دیگر از انواع سیستم آبیاری برای سبزیجات، آبیاری نشتی است که به شکل یک مارپیچ به عرض 30 تا 40 سانتی‌متر و عمق 30 تا 35 سانتی‌متر حفر می‌شود. شکل این مزارع به‌صورت تپه‌های متوالی و پشت سر هم است. آب از طریق کانال اصلی وارد جوی‌ها می‌شود و آرام آرام به درون خاک نفوذ می‌کند و موجب آبیاری ریشه سبزی‌ها می‌شود. جوی‌ها به‌صورت موازی با هم و عمود بر خط شیب مزرعه تعبیه می‌شوند و آب پس از جوی اول به جوی بعدی وارد می‌شود تا به جوی آخر برسد. بدین‌ترتیب سطح مزرعه تا چند سانتی‌متر در درون جوی قرار می‌گیرد و به اصطلاح به آن داغاب گفته می‌شود.

6. سیستم آبیاری بارانی

سیستم آبیاری بارانی نیز یک سیستم آبیاری برای سبزیجات است که در آن آب به کمک مجموعه‌ای از لوله‌ها توسط پمپاژ جریان می‌یابد. در مرحله آخر آبپاش آب را به‌صورت قطرات ریز باران بر روی زمین می‌پاشد. مزایای آبیاری بارانی عبارت‌اند از:

• جلوگیری‌کردن از فرسایش خاک
• افزایش راندمان تولید
• قابلیت کاربرد در زمین‌های شیب‌دار و عدم لزوم مسطح کردن زمین
• جلوگیری از هدررفت آب و کاهش چشمگیر مصرف آب
• مناسب برای انواع خاک به جز خاک رس سنگین
• پخش یکنواخت آب، کود و سم در تمام سطح زمین
• مناسب آبیاری محصولات با تراکم بالا

6. آبیاری قطره‌ای

آبیاری قطره‌ای را نیز می‌توان یک سیستم آبیاری برای سبزیجات و شاید حتی مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات دانست. در واقع این سیستم آبیاری، نوعی آبیاری موضعی است که با کمک اعمال فشار آب از طریق روزنه یا قطره‌چکان پای ریشه گیاه به‌صورت قطره‌قطره ریخته می‌شود. آبیاری قطره ای موجب صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بازدهی آبیاری می‌شود. همچنین در این روش، مساحت و عمق کمی از خاک خیس می‌شود و به همین دلیل تبخیر آب نیز کاهش می‌یابد.

از جمله مزایای آبیاری قطره‌ای می‌توان به کاهش رشد علف‌های هرز، کاهش فرسایش خاک، کاهش مدت‌زمان آبیاری، قابلیت استفاده بهینه از منابع آبی، مناسب بودن برای اکثر خاک‌ها و… اشاره کرد. همچنین به دلیل خیس نشدن شاخ و برگ گیاهان احتمال بروز بیماری‌های قارچی کاهش می‌یابد. به‌علاوه هم هزینه آبیاری کاهش می‌یابد و هم برای انجام آن به نیروی انسانی کمتری نیاز است.

7. آبیاری به کمک لوله تراوا

آبیاری با لوله تراوا هم یک سیستم آبیاری برای سبزیجات است که در آن از نوعی شلنگ پلاستیکی با منافذ ریز استفاده می‌شود تا آب را از طریق این منافذ به بیرون هدایت کند. محل نصب این شلنگ‌ها در بین ردیف‌ها یا اطراف گیاهان است. در واقع این روش نوع ساده‌ای از آبیاری قطره‌ای است؛ اما هزینه نگهداری و محافظت از آن زیاد است.

8. آبیاری زیرسطحی

در این سیستم آبیاری برای سبزیجات، لوله‌ها یا نوارهای قطره‌ای در زیر خاک مدفون می‌شوند. این روش می‌تواند ریشه گیاهان را مستقیما آبیاری کند و موجب کاهش میزان تبخیر آب می‌شود. همچنین احتمال آهکی‌شدن قطره‌چکان‌ها وجود ندارد. همچنین برداشت محصول با کمک ماشین‌آلات کشاورزی به‌راحتی انجام می‌شود.

آبیاری زیرسطحی مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات در مناطق بادخیز و گرم و خشک است. البته این روش معایبی چون احتمال مسدودشدن نازل‌ها توسط خاک و ریشه گیاهان، جویده شدن نوارها توسط جانوران و تخریب لوله‌ها در اثر عبور و مرور ماشین‌آلات سنگین را نیز دارد. به‌علاوه اجرای آن نیازمند صرف هزینه زیاد است.

مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات

انتخاب بهترین سیستم آبیاری برای سبزیجات به نوع محصول، شرایط آب‌وهوایی منطقه، نوع خاک، شیب زمین، میزان آب در دسترس و سایر عوامل بستگی دارد؛ بنابراین باتوجه‌به تمام نکاتی که ذکر شد، برای انتخاب مناسب ‌ترین روش آبیاری سبزیجات در هر منطقه و برای هر محصول باید شرایط خاص آن منطقه و نیاز آبی محصول موردنظر را در نظر گرفت. طول عمر لوله‌های آبیاری کشاورزی یکی دیگر از نکات مهم در تعیین مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات است که به طبع بر هزینه‌ها تاثیرگذار است.

جمع‌بندی

انتخاب یک سیستم آبیاری برای سبزیجات به عوامل مختلفی مانند نوع محصول، مساحت زمین، بودجه، نوع خاک، شیب زمین، میزان آب در دسترس، شرایط آب‌وهوایی منطقه و… بستگی دارد. به همین دلیل برای استفاده از مناسب ترین روش آبیاری سبزیجات در جهت افزایش تولید و بهره‌وری باید تمام این عوامل را در نظر گرفت. همچنین با اصول آبیاری سبزیجات می‌توان ضمن صرفه‌جویی در مصرف آب، به محصولی باکیفیت و پربازده دست یافت.

مجموعه اطمینان صنعت یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان انواع ابزارآلات و قطعات صنعتی و کشاورزی است که با بیش از ده سال سابقه فعالیت در این عرصه پیشتاز است. شما مشتریان عزیز می‌توانید جهت ثبت سفارش خرید محصولات و دریافت مشاوره به صفحه تماس با ما مراجعه نمایید.

سوالات متداول

اصول آبیاری بارانی

آبیاری بارانی روشی برای توزیع آب در باغ‌ها و مزارع کشاورزی است. در این سیستم آب با فشار زیاد در یک شبکه لوله‌کشی جریان داشته و توسط آبپاش‌هایی با فشار بالا به‌صورت قطرات ریز و درشت خارج می‌شود. به این علت که خارج شدن این قطرات مشابه بارش باران است به این سیستم آبیاری، آبیاری بارانی گفته می‌شود. با رعایت اصول آبیاری بارانی، آب به‌صورت بهینه وارد زمین می‌شود و بازدهی آبیاری به حداکثر مقدار خود می‌رسد. البته این سیستم آبیاری چندان در زمین‌های با شیب تند، مناسب نیست و بازدهی پایینی دارد.

همچنین این روش برای محصولات و درختانی که به شکل ردیفی کاشته می‌شوند، مناسب‌تر است. یکی از اصول آبیاری بارانی به‌عنوان یک سیستم آبیاری خطی این است که سرعت پاشش آب باید مساوی یا کمتر از نفوذپذیری خاک باشد؛ زیرا اگر شدت پاشش بیشتر از نفوذپذیری خاک باشد، موجب روان شدن آب روی سطح خاک شده و بازدهی را بسیار پایین می‌آورد. ایجاد روان‌آب می‌تواند موجب فرسایش خاک شده و املاح و مواد مناسب خاک را از بین ببرد.

آبیاری بارانی برای خاک رس که نفوذپذیری آن کم است، نیز مناسب نیست. این سیستم آبیاری برای خاک‌های شنی با نرخ جذب بالا مناسب‌تر است. همچنین جهت جلوگیری از مشکلاتی اعم از انسداد نازل آبپاش و خرابی شبکه به دلیل پوشیده شدن با رسوب، نیاز به یک منبع آب تمیز و عاری از رسوبات وجود خواهد داشت. نحوه اجرای سیستم آبیاری بارانی به‌ دو روش سنتی و کلاسیک یا مدرن و اتوماتیک است که در ادامه به طور کامل آن را بررسی می‌کنیم.

اجزای سیستم آبیاری بارانی

قبل از بررسی نحوه اجرای سیستم آبیاری بارانی آشنایی با اجزای سیستم آبیاری بارانی خالی‌ازلطف نیست. مهم‌ترین اجزای این سیستم در اصول آبیاری بارانی عبارت‌اند از:

• واحد پمپ: از یک پمپ گریز از مرکز تشکیل شده که آب را از منبع گرفته و با اعمال فشار کافی آن را به سیستم لوله تحویل می‌دهد. انتخاب پمپ مناسب به نوع و فاصله منبع آب از زمین کشاورزی بستگی دارد و شامل 4 نوع پمپ گریز از مرکز، پمپ توربینی، پمپ فشار قوی و پمپ شناور است.
• خطوط لوله اصلی و فرعی: این لوله‌ها آب را از پمپ گرفته و به لوله‌های جانبی در زمین انتقال می‌دهند. لوله‌های اصلی و فرعی هم می‌توانند بر روی سطح زمین و هم زیر سطح خاک قرار بگیرند. همچنین می‌توانند به شکل موقتی یا دائم اجرا شوند. جنس این لوله‌ها آزبست سیمان، آلیاژ آلومینیوم و پلاستیک است.
• خطوط لوله جانبی: وظیفه این لوله‌ها توزیع مناسب آب در بخش‌های مختلف است.
• لترال: لترال‌ها از اجزای دائمی و قابل حمل سیستم آبیاری بارانی هستند که آب را از خطوط اصلی یا فرعی به آبپاش‌ها می‌رسانند. جنس لترال‌ها از آلیاژ آلومینیوم یا پلاستیک است.
• آبپاش‌: آبپاش‌ها آب پمپاژ شده را بر روی سطح زمین کشاورزی می‌پاشند. انواع آبپاش در آبیاری بارانی شامل آبپاش ضربه‌ای، آبپاش دنده‌ای، آبپاش عکس‌العملی، آبپاش تفنگی یا گان، آبپاش ثابت، آبپاش مخفی‌شونده و… است.

اصول آبیاری بارانی + نحوه اجرای سیستم آبیاری بارانی

در ادامه مبحث اصول آبیاری بارانی بایستی به بررسی انواع روش‌های سیستم آبیاری بارانی به اختصار بپردازیم.

1. سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک

از جمله متداول‌ترین و مرسوم‌ترین انواع سیستم آبیاری بارانی، سیستم کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک است. در این سیستم لوله‌های اصلی در زیر خاک مدفون می‌شوند؛ ولی لوله‌های جانبی هم می‌توانند به‌صورت زیر زمینی و هم روزمینی اجرا شوند. در این روش آبپاش‌ها با رایزر متحرک بر روی شیر خودکار نصب می‌شوند. هر چه طول رایزر بیشتر باشد، برای آبیاری محصولاتی با ارتفاع بلند مناسب‌تر است. یکی از اصول آبیاری بارانی کلاسیک ثابت این است که ابتدا لترال‌ها جاگذاری می‌شوند و سپس محل قرارگیری شیر خودکار و آبپاش‌ها معین می‌شود. این روش از محبوب‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین روش‌های آبیاری بارانی است.

بیشتر بخوانید: خمیرکن خانگی و صنعتی

2. سیستم کلاسیک کاملا ثابت

یکی دیگر از انواع سیستم بارانی کلاسیک، سیستم کلاسیک کاملا ثابت است. در این سیستم بارانی همان‌طور که از نام آن پیدا است، همه اجزا شامل پمپ، لوله اصلی، لوله‌های فرعی، لوله‌های نیمه‌اصلی و… کاملا ثابت هستند. از اصول آبیاری بارانی کلاسیک کاملا ثابت این است که در طول سال این اجزا در همان مکان خود، ثابت باقی می‌مانند و فقط باید شیرهای ابتدایی هر قطعه را باز و بسته کرد. این روش برای گیاهان چندین ساله و باغات مناسب‌تر بوده و هزینه آن نسبت به سایر روش‌ها بالاتر است. گفتنی است که با کمک شیرهای برقی می‌توان این سیستم را اتوماتیک نمود.

3. اصول آبیاری بارانی؛ سیستم ویل موو یا آبفشان غلطان

از دیگر سیستم‌های آبیاری بارانی نیمه‌مکانیزه یا مدرن، می‌توان به سیستم ویل موو اشاره کرد. این سیستم شامل لترال و لوله‌های آلومینیومی است که در مرکز چرخ‌هایی بزرگ با قطر دو متر تعبیه شده است. در وسط محور آن موتوری بنزینی جهت جابه‌جایی نصب گردیده است. در حین فرایند آبیاری این سیستم حرکت ندارد و پس از پایان آبیاری هر بخش، به سمت جلو حرکت می‌کند. لازم به ذکر است که طول ویل موو می‌تواند به 400 تا 500 متر نیز برسد؛ اما برای گیاهانی که ارتفاع بلند دارند، همانند ذرت نامناسب است. اصول آبیاری ذرت به شرایط آب‌وهوایی منطقه، میزان تبخیر آب، میزان تعرق گیاه، نوع خاک، منابع آبی موجود و… بستگی دارد.

4. سیستم آبیاری عقربه‌ای یا سنترپیوت

سیستم آبیاری عقربه‌ای یا سنتر پیوت معروف‌ترین سیستم آبیاری تمام مکانیزه یا مدرن است که به نام آبفشان دوار نیز شناخته می‌شود. در این سیستم یک بال آبیاری بزرگ وجود دارد که آبپاش‌ها بر روی آن نصب شده‌اند. این بال بر روی برج‌هایی نصب شده که با چرخش پیرامون یک محور مرکزی همانند حرکت گردشی عقربه‌های ساعت، به شکل دایره‌ای زمین را آبیاری می‌کنند. بال آبیاری شامل چند دهانه یا اسپن است و هر برج دو چرخ بزرگ دارد. از اصول آبیاری بارانی عقربه‌ای می‌توان به این نکته اشاره کرد که از این سیستم در زمین‌هایی با مساحت 15 تا 70 هکتار می‌توان استفاده کرد و به عبارت بهتر برای این مساحت‌ها مقرون‌به‌صرفه است. بزرگ‌ترین عیب این سیستم نیز عدم آبیاری گوشه‌های زمین به طور مناسب است.

5. سیستم آبیاری متحرک خطی یا لینیر

از انواع سیستم آبیاری بارانی متحرک تمام مکانیزه یا مدرن می‌توان به سیستم لینیر یا خطی اشاره کرد. این سیستم را می‌توان مشابه سنترپیووت دانست. تفاوت این دو سیستم نوع در حرکت لوله لترال و آبپاش‌های روی آن است که به‌ شکل مستقیم و خطی است. باتوجه‌به اصول آبیاری بارانی زمین مناسب برای اجرای این سیستم، زمین‌های مربعی یا مستطیل‌شکل است.

6. سیستم آبیاری ارابه‌ای یا تفنگی

در این سیستم آبیاری مدرن، یک آبپاش تفنگی بزرگ بر روی یک ماشین متحرک که به اصطلاح ارابه نامیده می‌شود، قرار دارد. بال آبیاری در این سیستم یک لوله است که از یک سمت به ماشین متحرک و از سوی دیگر به یک قرقره بزرگ متصل است. در هنگام آبیاری به این روش تراکتور را در ابتدای زمین قرار داده و آبپاش را که متصل به یک لوله پلی‌اتیلن است، بر روی ارایه قرار می‌دهند.

برای ایجاد فشار مناسب آب نیز از یک موتور دیزلی یا الکتروموتور استفاده می‌شود. با روشن کردن موتور، آب با فشار وارد توربین شده و موجب چرخش آن می‌شود. با ورود آن از توربین به لوله پلی‌اتیلن، به کمک آب‌پاش‌ها در سطح زمین پخش خواهد شد.

کاربرد سیستم آبیاری بارانی

همان‌طور که در قسمت‌های قبل نیز به آن اشاره شد، رعایت دقیق اصول آبیاری بارانی موجب حداکثر بازدهی محصول خواهد شد. برخی از مزایای آبیاری بارانی نسبت به سایر روش‌های آبیاری عبارت‌اند از:

• صرفه‌جویی در مصرف آب
• افزایش بازدهی تولید
• توزیع یکنواخت آب، کود و سم در نقاط مختلف زمین
• جلوگیری از فرسایش خاک
• کمک به تهویه مناسب خاک
• قابلیت استفاده در زمین‌های با شیب زیاد
• مناسب برای زمین‌های با تراکم محصول بالا
• افزایش طراوت و تازگی محیط و به دنبال آن افزایش رشد گیاه
• امکان محاسبه دقیق میزان آب مصرفی
• کاهش نیاز به نیروی انسانی برای آبیاری
• امکان آبیاری در تمام ساعات شبانه‌روز
• افزایش سود در طولانی‌مدت
• و…

اما کاربرد سیستم آبیاری بارانی به‌عنوان یک سیستم آبیاری تحت فشار علاوه بر مزایای فوق می‌تواند معایبی نیز داشته باشد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• هزینه سرمایه‌گذاری اولیه بالا
• هدررفت زیاد آب در صورت وزش باد
• اتلاف زیاد آب در مناطق گرم‌ و خشک به دلیل شدت تبخیر بالا
• افزایش امکان شسته شدن سموم و آفت‌کش‌ها از روی برگ
• امکان ایجاد رواناب در خاک‌های سفت
• امکان افزایش شیوع بیماری‌های قارچی در مزارع کشاورزی
• و…

نحوه نگهداری از اجزای سیستم آبیاری بارانی

یکی از اصول آبیاری بارانی نگهداری از اجزای سیستم آبیاری بارانی است که موجب کاهش هزینه‌ها و افزایش بازده محصول و طرح خواهد شد. برای نگهداری صحیح از آبپاش‌ها توجه به نکات زیر ضروری است:

• هر شش ماه یک بار آب‌پاش‌ها را سرویس نمایید تا احتمال خرابی را کاهش دهد.
• در صورت ایجاد گرفتگی در مسیر آبپاش هرگز از وسایل نوک تیز برای رفع مسدودی استفاده نکنید.
• در صورت عدم چرخش آبپاش‌ها، فشار شبکه را بررسی نمایید.
• در هنگام نصب، آب‌پاش‌ها را به‌خوبی با نوار تفلون آب‌بندی نمایید.
• از یخ زدن آب در آبپاش‌ها در فصول سرد سال جلوگیری نمایید.
• در هنگام وزش باد شدید، استفاده روش آبیاری بارانی توجیه چندانی ندارد و موجب پراکندگی قطرات آب در اطراف خواهد شد.
• برای ایجاد فشار آب موردنیاز از پمپ مناسب استفاده کنید.
• کاربرد فیلتراسیون مناسب منجر به عدم ایجاد رسوب در نازل خواهد شد که یکی از اصول آبیاری بارانی است.
• در هنگام استفاده از آبپاش‌های مخفی‌شونده حتما از قلاب‌های محافظ بهره ببرید.

جمع‌بندی

اصول آبیاری بارانی به‌ گونه‌ای است که موجب 30 تا 70 درصد صرفه‌جویی در مصرف آب می‌شود. نحوه اجرای سیستم آبیاری بارانی بسته به متحرک، ثابت یا نیمه‌متحرک بودن آن متفاوت است. کاربرد سیستم آبیاری بارانی همان‌طور که به آن اشاره شد، موجب افزایش راندمان تولید و رشد بهتر گیاهان و محصولات کشاورزی خواهد شد و از هدر رفتن آب به دلیل تبخیر زیاد و ایجاد رواناب جلوگیری خواهد کرد.

گروه اطمینان صنعت یکی از بهترین و به‌روزترین ارائه‌دهندگان انواع لوازم و ماشین‌آلات کشاورزی و صنعتی در سراسر کشور است که با ارائه محصولاتی باکیفیت و متنوع جایگاه ویژه‌ای را در بازار به خود اختصاص داده است. از جمله محصولات این مجموعه می‌توان به انواع توپی، بوشن، آچارها، تبدیل، فنر و… اشاره کرد. جهت کسب اطلاعات تکمیلی و نحوه خرید محصول به صفحه تماس با ما مراجعه نمایید.

سوالات متداول: