کیفیت آب چه اهمیتی در کشاورزی دارد؟

آب یکی از مهم‌ترین و حیاتی‌ترین بخش‌های کشاورزی است. آب باکیفیت و به مقدار کافی می‌تواند منجر به رشد بهتر محصول شما و افزایش کیفیت آن شود؛ ولی باتوجه‌به بحران‌های آبی که این روزها به وجود آمده است، دسترسی به آب باکیفیت کاهش‌یافته است. باتوجه‌به این موضوع باید با عوامل مؤثر بر کیفیت و سلامت آب آشنایی داشته باشید تا برای محصولات کشاورزی خود از آبی استفاده کنید که این ویژگی‌ها را داشته باشد.

اهمیت آب در کشاورزی بسیار زیاد است و می‌تواند تأثیر مستقیم بر روی کیفیت محصول شما داشته باشد. عوامل مختلفی می‌توانند بر روی کیفیت محصولات تأثیر بگذارند، مانند میزان شوری و سختی آب. در این مقاله از وب‌سایت اطمینان صنعت با ما همراه باشید تا با اهمیت آب باکیفیت و عوامل مؤثر بر کیفیت آب بیشتر آشنا شویم.

اهمیت آب در کشاورزی

آبیاری یکی از مهم‌ترین مسائل در زمینه کشاورزی به‌حساب می‌آید. شما می‌توانید از طریق روش‌های مختلف مزرعه خود را آبیاری کنید. یکی از مواردی که می‌تواند باعث بهبود کیفیت محصول شما شود، آب باکیفیت است. کیفیت آب در کشاورزی و آبیاری به معنای ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب است که در آزمایشگاه باتوجه‌به نوع خاک زمین کشاورزی و همچنین نوع محصولی که قرار است کشت شود، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

باتوجه‌به اهمیت آب در کشاورزی نباید به‌راحتی از کنار یک آب بی‌کیفیت بگذرید و آن را برای آبیاری محصولات خود استفاده کنید. هنگام استفاده از انواع آبپاش در آبیاری بارانی اهمیت آب باکیفیت بسیار زیاد است. با اجرای برخی تکنیک‌ها می‌توانید کیفیت آب کشاورزی خود را بالا ببرید. برخی از تکنیک‌ها به این صورت هستند:

• استفاده از بادشکن برای کاهش تبخیر در زمین‌هایی که در مجاورت سدها وجود دارند.
• ایجاد یک پوشش گیاهی مانند کاشت چمن در دهانه ورودی سدها برای محافظت از مخازن و فیلتر طبیعی
• طراحی و ساخت تله رسوبات برای پیشگیری از خطرات احتمالی

تأثیر کیفیت آب بر روی محصولات

اهمیت آب در کشاورزی غیرقابل‌انکار است. کیفیت آب می‌تواند باعث افزایش مواد مغذی در محصولات شود یا اینکه رشد گیاهان شما را بیشتر کند. در ادامه به بررسی برخی از اثرات آب آبیاری بر محصولات کشاورزی می‌پردازیم:

• انتقال و جذب مواد غذایی: آب می‌تواند حاملی باشد برای انتقال مواد غذایی موردنیاز گیاهان. درصورتی‌که کیفیت آب آبیاری شما پایین باشد، گیاهان به‌خوبی نمی‌توانند مواد مغذی را جذب کنند.
• ساختار خاک و کنترل فرسایش: آبی که برای آبیاری محصولات خود استفاده می‌کنید، بر روی فرسایش و ساختار خاک شما تأثیر مستقیم دارد و آب بی‌کیفیت می‌تواند باعث تخریب خاک شود.
• کارایی و سلامت سیستم‌های آبیاری: کیفیت آب در کارایی انواع سیستم‌های آبیاری مثل سیستم آبیاری بارانی و قطره‌ای مؤثر است. کیفیت پایین آب باعث تجمع رسوبات در سیستم آبیاری می‌شود و لوله‌ها را مسدود می‌کند.
• پیشگیری از بیماری: اهمیت آب در کشاورزی و پیشگیری از برخی از بیماری‌ها بسیار زیاد است. آب آلوده محل پرورش پاتوژن‌های گیاهی است و درصورتی‌که از آب باکیفیت استفاده نکنید، ممکن است پاتوژن‌ها به گیاهان برسند و باعث بروز بیماری شوند.
• تأثیر بر عملکرد و کیفیت محصول: کیفیت آب یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر روی کیفیت محصول است. آب باکیفیت می‌تواند هم بر روی کیفیت و هم بر روی کمیت محصول، تأثیر مثبت داشته باشد.

عوامل مؤثر بر کیفیت و سلامت آب

حال که بااهمیت آب در کشاورزی آشنا شدیم، باید بدانیم چه عواملی می‌توانند بر روی کیفیت آب کشاورزی تأثیرگذار باشند.

به‌طورکلی می‌توان گفت عوامل مؤثر بر کیفیت آب به‌صورت زیر هستند:

• منبع آب
• نوع ذخیره‌کردن آب
• نحوه توزیع آب

البته عوامل تأثیرگذار بر روی آب به همین سه بخش خلاصه نمی‌شود. در ادامه به بررسی برخی عوامل جزئی‌تر که می‌توانند بر روی کیفیت آب تأثیر بگذارند، می‌پردازیم.

1. تاثیر شوری آب

شوری به معنای غلظت نمک‌های محلول در آب است. درصورتی‌که شوری آب زیاد باشد نمک‌ها در اطراف ریشه گیاه تجمع می‌کنند و مانع جذب آب از طریق ریشه می‌شوند. شوری بیش از اندازه آب، باعث می‌شود کیفیت محصول ما پایین بیاید. زمانی که گیاهان نتوانند به‌خوبی آب را از طریق ریشه جذب کنند، تغییر رنگ می‌دهند و تیره می‌شوند، دچار پژمردگی می‌شوند و یا حتی ممکن است خشک شوند.

تأثیر منفی آب‌شور باتوجه‌به اینکه گیاه در کدام مرحله از رشد قرار دارد، می‌تواند بیشتر باشد. برای مثال شوری آب در مراحل اولیه و جوانه‌زدن، تأثیر مخرب‌تری می‌تواند داشته باشد. آب کشاورزی را باتوجه‌به میزان شوری به چهار بخش می‌توان تقسیم کرد:

• شوری کم: در این نمونه میزان شوری کمتر از 250 میکرو موس بر سانتی‌متر است و برای کشت بسیاری از گیاهان مناسب است.
• شوری متوسط: این آب برای برخی از گیاهان مناسب است. درصورتی‌که گیاه شما به شوری حساس است، باید با مقدار آب بیشتری آبیاری صورت گیرد.
• شوری زیاد: این نوع آب برای خاک‌هایی که زهکشی بالایی دارند و گیاهان مقاوم به شوری مناسب است.
• شوری خیلی زیاد: این نوع آب در کشاورزی برای بسیاری از گیاهان مناسب نیست. برای مثال در اصول آبیاری گندم نباید از آبی که بسیار شور است، استفاده کرد.

برای بهبود کیفیت آب و کاهش میزان شوری آب می‌توانید از فرایند آبشویی استفاده کنید. برای این کار باید خاک زمین کشاورزی را با آب غیر شور آبیاری کنید تا مقداری از نمک‌هایی که دور ریشه گیاه تجمع کرده‌اند به لایه‌های پایین‌تر منتقل شوند.

2. تاثیر کدر بودن بر روی کیفیت آب

کدر بودن آب می‌تواند تأثیر منفی بر روی کیفیت محصولات ما داشته باشد. آب ممکن است با حضور ذرات معلقی مثل رس، سیلت و مواد ارگانیک کدر شود. میزان کدر بودن آب را می‌توان باتوجه‌به نوری که از آب عبور می‌کند، تشخیص داد. کدر بودن آب ممکن است باعث رسوب‌گذاری در لوله‌ها و تانک‌ها شود. همچنین می‌تواند باعث گرفتگی نازل‌های آب‌پاش و سیستم آبیاری شود.

واحد اندازه‌گیری کدورت آب NTU است. درصورتی‌که آب کاملاً زلال باشد NTU برابر با یک است؛ ولی این مقدار در آب کدر می‌تواند به 50 نیز برسد. برای اینکه در لوله های و تانکر ها رسوب گذاری صورت نگیرد، مقدار NTU نباید از 5 بیشتر باشد.

3. تاثیر سختی آب

یکی دیگر از عوامل مؤثر بر کیفیت و سلامت آب، سختی آب است. سختی آب باتوجه‌به مقدار مواد معدنی (کلسیم، منیزیم، سدیم و…) موجود در آب مشخص می‌شود. سختی بیش از حد آب باعث می‌شود ساختار خاک به ذرات کوچک‌تری پراکنده شود و زمین کشاورزی تضعیف شود. این اتفاق باعث می‌شود تا آبرسانی به گیاهان نیز به‌خوبی صورت نگیرد. همچنین ممکن است باعث افزایش رشد علف‌های هرز در زمین کشاورزی شود. سختی بیش از حد آب علاوه بر اینکه کیفیت آب مورداستفاده را پایین می‌آورد، ممکن است باعث گرفتگی سری آبپاش‌ها نیز شود.

میزان سختی آب در آزمایشگاه‌ها یا از طریق کیت‌های آزمایشی قابل‌حمل اندازه‌گیری می‌شود. باید توجه داشته باشید که سختی بیش از اندازه پایین خاک کشاورزی نیز تأثیرات منفی بر روی کیفیت آب دارد و ممکن است باعث خوردگی شود. میزان ایده‌ال سختی در آب کشاورزی 60 الی 200 است.

4. تاثیر PH خاک

PH میزان قلیایی یا اسیدی بودن را می‌تواند نشان دهد. میزان PH بین 0 تا 14 متغیر است. آب هایی که دارای PH زیر 7 هستند، اسیدی و آب‌هایی که PH بالای 7 دارند، قلیایی هستند. میزان PH آب خنثی نیز 7 است. برای اینکه کیفیت آب شما برای کشاورزی مناسب باشد، PH آب باید بین 6.5 الی 8.5 باید. در صورتی که میزای اسیدی بودن آب شما زیاد باشد باعث خوردگی در لوله‌ها می‌شود.

PH آب می‌تواند بر روی عملکرد برخی مواد شیمایی نیز تأثیرگذار باشدِ بنابراین پیش از استفاده از کودها و محصولات شیمیایی دستورالعمل آن‌ها را کاملاً مطالعه کنید. میزان PH خاک خیلی قابل‌تغییر نیست؛ ولی بااین‌حال با استفاده از برخی ترکیبات می‌توان تا حدی میزان اسیدی یا قلیایی بودن را کنترل کرد. برای خاک‌های اسیدی می‌توان از آهک و برای خاک‌هایی قلیایی نیز می‌توان از ترکیباتی مانند اسیدسولفوریک و اسیدکلریدریک استفاده کرد.

5. جلبک ها و گیاهان آبزی

جلبک‌ها و گیاهان آبزی بخشی از زیست‌بوم اراضی آبخیز و سدهای کشاورزی به‌حساب می‌آیند؛ ولی رشد بی‌رویه آن‌ها می‌تواند تأثیر منفی بر روی کیفیت آب داشته باشد. رشد بی‌رویه جلبک‌ها و گیاهان ممکن است باعث گرفتگی لوله‌های آب شود. برخی موارد مانند افزایش مواد مغذی در خاک که از طریق تخلیه  رسوبات، مواد ارگانیک، کودهای شیمیایی و حیوانی در منابع آب به وجود می‌آید، راکد ماندن طولانی‌مدت آب و گرمای خورشید می‌تواند باعث افزایش جلبک‌ها و گیاهان آبی شود. افزایش جلبک‌ها ممکن است برای سلامت انسان‌ها و جانوران مضر باشد. برای بهبود کیفیت آب و حذف جلبک‌ها می‌توان از ابزار مکانیکی استفاده کرد.

پارامترهای کیفی آب

باتوجه‌به اهمیت آب در کشاورزی، استانداردهای مشخصی برای تعیین آب باکیفیت مشخص شده است. کیفیت آب آبیاری باتوجه‌به پارامترهای مختلفی سنجیده می‌شود. آب آبیاری زمین‌های کشاورزی شما در آزمایشگاه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد و  مشخص می‌شود که چگونه متناسب با استاندارد کیفی آب آشامیدنی می‌توان از آن برای آبیاری محصولات کشاورزی استفاده کرد. در ادامه برخی از این استانداردها و پارامترهای کیفی آب را معرفی می‌کنیم:

1. غلظت مواد محلول (TDS) و نسبت جذب سدیم (SAR)

یکی از مهم‌ترین پارامترها در تعیین کیفیت آب کشاورزی غلظت کل مواد محلول و نسبت جذب سدیم است. باتوجه‌به اهمیت آب در کشاورزی باید با این پارامترها نیز آشنایی جزئی داشته باشیم. غلظت مواد محلول یا TDS به معنای کل مواد جامد محلول در آب است. این محلول ممکن است به‌صورت آلی یا معدنی باشد. مواد آلی ممکن است بر روی  بو، رنگ و طعم آب تأثیر نامطبوعی بگذارد. مواد معدنی محلول در آب شامل مواردی مانند، گازها و فلزات می‌شود.

آب ایده‌آل برای کشاورزی باید دارای TDS کمتر از 700 میلی گرم بر لیتر و SAR کمتر از چهار باشد. در صورتی که این مقادیر از 1750 میلی گرم بر لیتر و 9 بیشتر شود، برای محصولات کشاورزی خطرناک است و کیفیت آب برای کشاورزی اصلا مناسب نیست.

2. هدایت الکتریکی (EC) مجاز آب

هدایت الکتریکی یکی از عوامل مؤثر بر کیفیت و سلامت آب است و باتوجه‌به اهمیت آب در کشاورزی نباید به آن بی‌توجهی کرد؛ زیرا بر روی کیفیت آب کشاورزی تأثیر مستقیم دارد. هدایت الکتریکی یا میزان شوری آب، به معنای میزان املاح موجود در آب کشاورزی است. همان‌طور که پیش‌ازاین گفتیم درصورتی‌که میزان شوری آب بیش از اندازه افزایش یابد باعث تجمع نمک‌ها در اطراف ریشه گیاهان می‌شود و نمی‌توانند به‌خوبی آب موردنیاز خود را جذب کنند، به همین دلیل آبی که دارای هدایت الکتریکی یا EC بالایی باشد، برای آبیاری مناسب نیست.

جمع‌بندی

عوامل مختلفی می‌تواند بر روی کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی تأثیر بگذارد. یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین مسائل در کیفیت محصول، کیفیت آب آبیاری است. اهمیت آب در کشاورزی بسیار زیاد است و درصورتی‌که برای آبیاری محصولات از آبی استفاده کنید که کیفیت مناسبی نداشته باشد، ممکن است باعث تغییر رنگ و کیفیت محصول و یا حتی خشک‌شدن محصولات شود. برای اینکه بتوانید از یک آب باکیفیت استفاده کنید، باید با عوامل مؤثر بر کیفیت و سلامت آب آشنا باشید. برخی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر روی کیفیت آب، میزان شوری آب، PH، سختی آب و… هستند.

فروشگاه آنلاین اطمینان صنعت با سال‌ها تجربه در تلاش است تا بهترین و باکیفیت‌ترین تجهیزات کشاورزی را در اختیار شما قرار دهد. شما می‌توانید انواع پیچ‌ها، آچارها و سری‌های مناسب برای آبیاری محصولات خود را با بهترین کیفیت از ما خریداری کنید. برای مشاهده محصولات و ثبت سفارش به بخش قطعات کشاورزی و صنعتی دسته تبدیل، قلاب، بوشن، آچار و… مراجعه کنید.

سؤالات متداول: